W listopadzie przypada kolejna rocznica śmierci ostatniego władcy Polski z dynastii Piastów, Kazimierza III Wielkiego, który zmarł 5 listopada 1370 roku w Krakowie. Postać tego wybitnego monarchy upamiętniono w numizmatyce wielokrotnie, a jednym z najbardziej eleganckich wyrazów tego hołdu jest złota moneta kolekcjonerska o nominale 100 zł wyemitowana 6 lutego 2002 roku przez Narodowy Bank Polski.
Historia i kontekstPanowanie Kazimierza III Wielkiego, trwające od 1333 do 1370 roku, przyniosłofundamentalne zmiany w strukturze politycznej i gospodarczej Królestwa Polskiego. Objawszy władzę po Władysławie Łokietku, król zastał kraj podzielony i zagrożony przez silnych sąsiadów. Poprzez zręczną dyplomację, zawieranie układów w Wyszehradzie czy Kaliszu oraz reformy wewnętrzne, zdołał ponad dwukrotnie powiększyć terytorium państwa. Do jego największych zasług należy kodyfikacja prawa, reforma monetarna polegająca na wprowadzeniu grosza srebrnego, powołanie do życia Akademii Krakowskiej w 1364 roku oraz rozbudowa licznych zamków obronnych. Działania te stworzyły solidne podstawy pod późniejszą świetność państwa za czasów Jagiellonów.
Co przedstawia moneta?Autorką projektu zarówno awersu, jak i rewersu monety jest Ewa Tyc-Karpińska. Awers przedstawia wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej. Po bokach orła umieszczono oznaczenie roku emisji: 20-02, pod nim zapis nominału ZŁ 100 ZŁ, a w otoku napis RZECZPOSPOLITA POLSKA. Pod lewą łapą orła znajduje się znak mennicy m/w. Rewers prezentuje popiersie króla Kazimierza III Wielkiego w koronie. Z lewej strony widnieje napis KAZIMIERZ III WIELKI, natomiast z prawej umieszczono daty panowania 1333-1370.
Parametry i emisjaMoneta została wybieta ze złota próby 900/1000 stendardem lustrzanym. Jej masa wynosi 8 gramów, a średnica to 21 milimetrów. Nakład tego numizmatu wyniósł 2400 sztuk, a cena emisyjna w dniu wydania została ustalona na 560 zł. Emisja wpisuje się w serię numizmatyczną poświęconą polskim władcom, stanowiąc cenne uzupełnienie zbiorów o tematyce piastowskiej.
Znaczenie numizmatyczne i historyczneUpamiętnienie Kazimierza Wielkiego w złocie odzwierciedla szacunek, jakim historia obdarzyła monarchę uznawanego za budowniczego zjednoczonej Polski. Zastosowanie wysokiej próby kruszcu oraz staranne wykonanie projektu przez Ewę Tyc-Karpińską sprawiają, że moneta ta stanowi istotny punkt odniesienia dla kolekcjonerów interesujących się polską numizmatyką historyczną i dziejami dynastii Piastów.
